Örgü Terimleri Sözlüğü A’dan Z’ye: Moda Markaları İçin Kaynak 120+ Terim

İplik türleri, örgü yapıları, makineler, sertifikalar ve ticari terimler için A’dan Z’ye başvuru kaynağı — Türkiye’nin düz örgü uzmanları tarafından oluşturuldu.

Türkiye’nin önde gelen düz örgü üreticisi olan Kiwi Giyim (Özbakır Örgü), modern örgü üretiminin karmaşıklığını anlamaktadır. Bu sözlük, tedarik zinciri yöneticileri, tasarımcılar ve teknik paket hazırlayanlar için kapsamlı bir kaynak olarak tasarlanmıştır. İplik türlerinden ve örgü yapılarına, uyumluluk standartlarından ve ticari terimlere kadar bu A’dan Z’ye kılavuz, iletişimi kolaylaştırmak ve başarılı bir işbirliği sağlamak için net tanımlar sunar. Kiwi Giyim, yüksek kaliteli örgü çözümleri sunmak için Shima Seiki ve Stoll CMS makineleri gibi gelişmiş teknolojilerden yararlanır.

A

• Akrilik — Uygun fiyatı, dayanıklılığı ve güveye karşı direnciyle bilinen sentetik bir iplik. Performansı artırmak için genellikle doğal liflerle karıştırılır.
• Alpaka — Alpakalardan elde edilen, yumuşaklığı, sıcaklığı ve hipoalerjenik özellikleri ile değerli bir doğal lif. Kiwi Giyim, üst düzey örgüler için alpaka karışımları sunmaktadır.
• Argyle — Genellikle çoraplarda ve kazaklarda kullanılan, elmaslar ve kesişen çizgilerle karakterize klasik bir örgü deseni.
• AQL (Kabul Edilebilir Kalite Limiti) — Bir mal grubunda kabul edilebilir maksimum kusur oranı, kalite kontrol denetimleri için kullanılır. AQL 2.5 yaygın bir standarttır.

B

• Bambu — Sürdürülebilir ve çevre dostu bir lif olup, yumuşaklığı, nefes alabilirliği ve nem emme özellikleri ile bilinir.
• BCI (Daha İyi Pamuk Girişimi) — Su kullanımını ve pestisit uygulamasını azaltmaya odaklanan sürdürülebilir pamuk üretimi teşvik eden bir program.
• Bloke Etme (Blocking) — Örgü kumaşının şeklini vermek ve ayarlamak için kullanılan bir son işlem, dökümünü ve boyutlarını iyileştirir.
• Karıştırma (Blending) — İstenen özellikler (mukavemet, yumuşaklık veya maliyet etkinliği gibi) elde etmek için farklı iplik türlerinin birleştirilmesi.

C

• Kablo Örgü — İplik halkalarının birbirine geçmesiyle oluşturulan, ipi andıran dokulu bir örgü deseni.
• Kaşmir — Olağanüstü yumuşaklığı, sıcaklığı ve hafifliği ile ünlü keçi kaşmirinden elde edilen lüks bir doğal lif. Kiwi Giyim Grade A kaşmir tedarik etmektedir.
• Dairesel Örgü — Jersey ve fitilli örgüler için yaygın olarak kullanılan, dairesel bir şekilde iplik halkaları oluşturarak kumaş yapma yöntemi.
• CPSIA (Tüketici Ürün Güvenliği İyileştirme Yasası) — Çocuk ürünlerinin güvenliğini düzenleyen, kurşun içeriği ve ftalatları içeren ABD yasası.
• Kes-Dik (Cut-and-Sew) — Örgü panellerin kesilip bir araya dikilmesiyle yapılan geleneksel bir giysi yapım yöntemi.

D

• Denye — Özellikle naylon ve polyester için liflerin doğrusal kütle yoğunluğunun birimi. Daha düşük denye, daha ince bir lif anlamına gelir.
• DAP (Belirtilen Yere Teslim) — Satıcının malları belirtilen bir yere teslim ettiği, alıcının ithalat vergileri ve vergilerinden sorumlu olduğu bir Incoterm.
• DDP (Vergi Ödenmiş Teslim) — Satıcının malları belirtilen bir yere teslim etmeyle ilgili tüm maliyetlerden ve risklerden sorumlu olduğu, ithalat vergileri ve vergileri dahil bir Incoterm.
• Boya (Garment Dye) — Bitmiş giysilere renk uygulama, esneklik ve benzersiz efektler sunar.

E

• EAC (Avrasya Uygunluk) — Avrasya Ekonomik Birliği’nde satılan ürünler için gerekli bir sertifikadır.
• Enzim Yıkama (Enzyme Wash) — Kumaşı yumuşatmak, tüyleri gidermek ve yıpranmış bir görünüm oluşturmak için enzimlerin kullanıldığı bir son işlem.
• EXW (Fabrikadan Teslim) — Satıcının malları tesislerinde hazır hale getirdiği, alıcının sonraki tüm maliyetlerden ve risklerden sorumlu olduğu bir Incoterm.

F

• İlk Örnek (First Article) — Toplu üretime başlamadan önce yapıyı, malzemeleri ve kalite standartlarını doğrulamak için üretilen bir örnek giysi.
• Düz Örgü (Flat-Knit) — İğneler kullanılarak düz bir düzlemde kumaş oluşturma, karmaşık desenlere ve şekillendirmeye olanak tanıyan bir örgü yöntemi. Kiwi Giyim, tam şekilli düz örgülerde uzmanlaşmıştır.
• Tam Şekilli (Fully-Fashioned) — Giysilerin örgü işlemi sırasında şekillendirildiği, atığı en aza indiren ve üstün bir uyum sağlayan bir örgü tekniği.
• FOB (Gemide Serbest) — Satıcının malları belirtilen bir sevkiyat limanında gemiye teslim ettiği bir Incoterm.

G

• Gösterge (gg) — Bir örgü makinesindeki inç başına iğne sayısı, örgünün inceliğini belirler. Kiwi Giyim’in 22 düz örgü makinesi, 3-14gg göstergelerini desteklemektedir.
• GPSR (Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği) — Pazara sürülen ürünlerin güvenli olduğunu garanti eden AB yönetmeliği.
• GRS (Küresel Geri Dönüştürülmüş Standart) — Ürünlerin geri dönüştürülmüş içeriğini ve sorumlu üretim uygulamalarını doğrulayan bir sertifikadır. Kiwi Giyim, GRS sertifikalı geri dönüştürülmüş polyester sunmaktadır.
• GSM (Metrekare Başına Gram) — Kumaş ağırlığının bir ölçüsü, yoğunluğunu ve kalınlığını gösterir.

H

• Yüksek Hacimli İplik — Daha kabarık, hacimli bir örgü oluşturmak için tasarlanmış bir iplik.
• Bal Petek Örgü (Honeycomb Knit) — Bal peteği desenini andıran dokulu bir örgü, iyi yalıtım ve döküm sunar.

I

• Incoterms — Alıcıların ve satıcıların sorumluluklarını tanımlayan, uluslararası olarak tanınan ticaret terimlerinin bir kümesidir.
• İnterlok Örgü (Interlock Knit) — Stabilite, pürüzsüzlük ve kıvrılmaya karşı direnci ile bilinen fitilli bir örgü yapısı.
• İntarsia — Bir giyside renk blokları oluşturmak için kullanılan bir örgü tekniği, renk engellemeye benzer. Shima Seiki, bir kursda 16 renge kadar intarsia desteği sunmaktadır.

J

• Jakarlı Örgü (Jacquard Knit) — Birden fazla iplik rengi ve değişen örgü yapıları kullanılarak oluşturulan karmaşık bir örgü deseni.
• Jersey Örgü (Jersey Knit) — Yumuşaklığı, dökümü ve esnekliği ile bilinen temel, tek katmanlı bir kumaş.

K

• Kiwi Giyim — Yüksek kaliteli örgü çözümlerinde uzmanlaşmış önde gelen bir Türk düz örgü üreticisi.
• Örgü (Düz Örgü) — İplikleri birbirine geçirme işlemiyle kumaş oluşturma süreci.

L

• L/C (Akreditif) — Uluslararası ticarette kullanılan, alıcı ve satıcı için güvenlik sağlayan bir ödeme yöntemi.
• Teslim Süresi (Lead Time) — Siparişin verilmesinden sevkiyata kadar geçen süre.
• Bağlama (Linking) — Örgü parçalarını kusursuz bir şekilde birleştirmek için kullanılan bir el son işlem tekniği.
• Bağlantı-Bağlantı Örgü (Links-Links Knit) — Mükemmel elastikiyet ve geri kazanım sunan fitilli örgünün bir varyasyonu.

M

• Makine (Shima Seiki) — Hassasiyeti ve çok yönlülüğü ile bilinen düz örgü örme makinelerinin önde gelen bir üreticisi.
• Makine (Stoll CMS) — Gelişmiş teknoloji ve yetenekler sunan düz örgü örme makinelerinin bir diğer önde gelen üreticisi.
• Merino Yünü — Yumuşaklığı, sıcaklığı ve nefes alabilirliği ile bilinen yüksek kaliteli bir yün lifi.
• Milano Örgü (Milano Knit) — Mükemmel döküm ve yapı sunan önemli, çift katmanlı fitilli bir kumaş.
• Mohair — İpeksi dokusu ve halo efekti ile bilinen Angora keçilerinden elde edilen lüks bir lif.
• MOQ (Minimum Sipariş Miktarı) — Bir üreticinin üretmeye istekli olduğu en küçük mal miktarı.

N

• Yakınlaştırma (Nearshoring) — Üretimi son pazara daha yakın kaynaklara yönlendirmek, teslim sürelerini ve nakliye maliyetlerini azaltır.
• Nm (Ne) — İpliğin doğrusal kütle yoğunluğunu gösteren iplik sayımı birimleri. Nm metrik, Ne İngiliz’dir.
• Nikel Salınımı (Nickel Release) — Özellikle ciltle temas eden ürünlerdeki nikel miktarını sınırlayan bir uyumluluk gereksinimi.

O

• OEKO-TEX Standard 100 — Tekstil ürünlerinin zararlı maddeler içermediğini garanti eden bir sertifikadır.
• Organik Pamuk (GOTS) — Sentetik pestisit veya gübre kullanılmadan yetiştirilen, Küresel Organik Tekstil Standardı tarafından sertifikalandırılan pamuk.
• Osmanlı Örgü (Ottoman Knit) — Lüks bir görünüm ve his veren yükseltilmiş kaburgalara sahip dokulu, çift katmanlı bir kumaş.

P

• Haplanma (Pilling) — Kumaş yüzeyinde oluşan küçük lif topları, aşınma ve yıpranmayı gösterir.
• Parça Boyama (Piece Dye) — Örgü kumaşından sonra renklendirme, renk seçimi konusunda esneklik sağlar.
• Nokta Örgü (Pointelle Knit) — Nefes alabilirlik ve doku sunan küçük, dekoratif deliklere sahip hafif bir örgü.
• Polyester — Dayanıklılığı, kırışıklık direnci ve uygun fiyatıyla bilinen sentetik bir lif.
• Ön Üretim Örneği (Pre-Production Sample) — Toplu üretime başlamadan önce tüm detayları ve özellikleri doğrulamak için oluşturulan bir örnek giysi.
• Presleme (Pressing) — Kumaştaki kırışıklıkları gidermek ve şekillendirmek için ısı ve basınç kullanılarak yapılan bir son işlem.

Q

• Kalite Kontrol (Quality Control) — Ürünlerin belirtilen kalite standartlarını karşıladığından emin olma süreci.
• Kapitone (Quilting) — Sıcaklık ve doku için genellikle katmanlar halinde kumaşın dikişle birleştirilmesi tekniği.

R

• RCS (Geri Dönüştürülmüş Talep Standardı) — Bir üründeki geri dönüştürülmüş malzemenin varlığını ve miktarını doğrulayan bir sertifikadır.
• REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, Yetkilendirilmesi ve Kısıtlanması) — Kimyasalların güvenli kullanımını ele alan AB yönetmeliği.
• Geri Dönüştürülmüş Polyester (GRS) — Geri dönüştürülmüş plastik şişelerden veya diğer tüketici sonrası atıklardan yapılan polyester.
• Kısıtlı Madde Listesi (RSL) — Tekstil üretiminde yasaklanan veya kısıtlanan kimyasalların bir listesi.
• Fitilli Örgü (Rib Knit) — Mükemmel elastikiyet ve geri kazanım sunan dikey kaburgalara sahip bir örgü yapısı.
• RWS (Sorumlu Yün Standardı) — Yünün sorumlu arazi yönetimi ve hayvan refahı uygulamaları ile çiftliklerden elde edildiğini garanti eden bir sertifikadır.

S

• Örnek Odası (Sample Room) — Tasarım ve geliştirme için çok önemli olan örneklerin oluşturulduğu ve değerlendirildiği özel bir alan.
• Dikişsiz Örgü (WHOLEGARMENT) — Giysilerin tamamının kesme ve dikme ihtiyacını ortadan kaldıran bir teknikle örüldüğü bir teknik.
• Shima Seiki — Düz örgü örme makinelerinin önde gelen bir üreticisi.
• Çekme (Shrinkage) — Yıkama veya diğer işlemlerden sonra bir kumaşın boyutunda azalma.
• Beden Seti (Size Set) — Uyum ve derecelendirme için bir örnek olarak üretilen tüm giysi bedenlerinin tamamı.
• Yerel Temizleme (Spot Cleaning) — Tüm giysiyi yıkamadan kumaşın küçük bir alanını temizleme.
• Buharlama (Steaming) — Kumaştaki kırışıklıkları gidermek ve şekillendirmek için buhar kullanılarak yapılan bir son işlem.
• Stoll CMS — Düz örgü örme makinelerinin önde gelen bir üreticisi.
• Çok Tehlikeli Maddeler (SVHC) — İnsan sağlığı veya çevre için önemli riskler oluşturan REACH tarafından tanımlanan kimyasallar.

T

• T/T (Telegrafik Transfer) — Fonların elektronik olarak transfer edilmesini içeren bir ödeme yöntemi.
• TENCEL™ Lyocell — Odun hamurundan yapılan, yumuşaklığı, nefes alabilirliği ve çevre dostu üretim süreci ile bilinen sürdürülebilir bir lif.
• Teknik Paket (Tech Pack) — Bir giysiyi üretmek için gereken tüm bilgileri içeren kapsamlı bir belge.
• Tex — Liflerin doğrusal kütle yoğunluğunun birimi, denye’ye benzer.
• Tolerans (Tolerance) — Ölçülerde veya özelliklerde kabul edilebilir varyasyon.
• TOP Örneği (TOP Sample) — Toplu siparişin tam özelliklerini temsil eden, üretim için onaylanan son örnek giysi.

U

• UV Koruması (UV Protection) — Bir kumaşın zararlı ultraviyole ışınlarını engelleme yeteneği.

V

• Dikey Entegrasyon (Vertical Integration) — İplik tedarikinden giysi bitişine kadar tedarik zincirinin birden fazla aşamasını kontrol etme.

W

• Yıkama (Washing) — Kumaşı temizlemek ve yumuşatmak için kullanılan bir işlem, genellikle belirli deterjanlar veya enzimlerle.
• WHOLEGARMENT — Shima Seiki’nin dikişsiz örgü teknolojisi, giysileri tek parça halinde oluşturur.
• Çözgü Örgü (Warp Knitting) — Uzunlamasına bir yönde iplik halkaları oluşturarak kumaş yapma yöntemi.

X

• X-ışını Muayenesi (X-ray Inspection) — Kumaş veya giysilerdeki kusurları tespit etmek için X-ışınları kullanan bir kalite kontrol yöntemi.

Y

• İplik Sayımı (Yarn Count) — İpliğin doğrusal kütle yoğunluğunun bir ölçüsü, Nm, Ne, denye veya tex olarak ifade edilir.
• Y2Y Geri Dönüşümü (Y2Y Recycling) — Tekstil atıklarını yeni ipliklere geri dönüştürme.

Z

• ZDHC (Zararlı Kimyasalların Sıfır Deşarjı) — Tekstil tedarik zincirinden zararlı kimyasalları ortadan kaldırmayı amaçlayan bir program.
• Fermuar (Zipper) — Kumaşın iki kenarını birleştirmek için kullanılan bir sabitleme cihazı.
• Sıfır Kusur (Zero-defect) — Üretimde tüm kusurları ortadan kaldırmayı amaçlayan bir kalite kontrol felsefesi.